Cách đây một tuần, Viện hàn lâm Mỹ đã chốt lại danh sách những quốc gia tham dự hạng mục "Phim nói tiếng nước ngoài xuất sắc".

Trúng số sẽ cạnh tranh với 80 ứng cử viên khác trước khi bước vào vòng sơ loại đầu tiên, chọn ra 9 bộ phim nổi trội để tiến tới bản đề cử cuối cùng. Quay lại ngày 29/9, thời khắc Cục Điện ảnh công bố đại diện Việt Nam đã đáp ứng đủ tiêu chí của ban tổ chức để gửi đơn đi thi, nhiều người tỏ ra vô cùng bất ngờ với khả năng chiến thắng của Trúng số. Tuy thoát khỏi mác hài nhảm trong dịp phim đua nhau ra rạp, nhưng nếu xét về chất lượng đồng bộ thì tác phẩm này hoàn toàn lạc nhịp ở Oscar.

Phải hiểu về Oscar

Xưa nay, Viện hàn lâm Mỹ nổi tiếng thất thường và chỉ yêu thích những đề tài gai góc, vốn bị khán giả xa lánh hay thậm chí… không hiểu được. Nhiếp ẩn nương là ví dụ điển hình khi thành tích thương mại thì thất bại ê chề, mặt khác lại ghi ấn tượng sâu đậm ở các LHP quốc tế. Oscar được ví như bữa tiệc điện ảnh danh giá nhất thế giới, tuy nhiên, hành trình để chạm tay được tượng vàng lại vô cùng gian nan kể cả với những bộ phim nội đia. Vì trực thuộc Viện hàn lâm nên giải thưởng này cũng bị chi phối bởi rất nhiều yếu tố, nổi bật nhất trong số đó là vận động hành lang và ảnh hưởng từ chính trị. 

Tấm poster không phù hợp với phân khúc của dòng phim nghệ thuật.
Tấm poster không phù hợp với phân khúc của dòng phim nghệ thuật.

Năm 2013, mọi con mắt đều hướng về khoảnh khắc Jessica Chastain lên nhận giải Nữ chính diễn viên xuất sắc nhất, cuối cùng, người chiến thắng lại là Jennifer Lawrence. Nhiều nghi vấn đã nảy sinh bao gồm cả tin đồn bộ phim Zero Dark Thirty tiết lộ bí mật của chính phủ, hơn nữa, đại diện xướng tên Phim hay nhất không ai khác là phu nhân Mỹ Michelle Obama. Sự trùng hợp này rộ lên “thuyết âm mưu” về vệc Nhà Trắng đã ra tay can thiệp vào kết quả của Viện hàn lâm. 

Hay mới đây, tác phẩm Force Majeure của Thụy Điển từng chinh chiến khắp đấu trường quốc tế dù lọt vào vòng 9 phim, nhưng sau đó vẫn không thể lọt vào danh sách 5 phim chính thức. Đây cũng là năm mà Oscar bị dính hàng loạt tranh cãi ồn ào như phân biệt chủng tộc và bất bình đẳng giới với Selma, do một phụ-nữ-da-đen chỉ đạo không có đề cử hạng mục Đạo diễn xuất sắc nhất.

Cũng từ Châu Á nhưng đại diện Đài Loan - Nhiếp Ẩn Nương sở hữu một màu sắc hàn lâm khá đặc trưng.
Cũng từ Châu Á nhưng đại diện Đài Loan - Nhiếp Ẩn Nương sở hữu một màu sắc hàn lâm khá đặc trưng.

Qua đó mới thấy hào quang của Oscar không hẳn đúc kết từ những chất liệu nghệ thuật sáng bóng. Nội tại bên trong nó vốn đầy rẫy sự ồn ào và phức tạp. Trúng số lại là một bộ phim quá “hồn nhiên” nếu xét theo tiêu chí nội dung và mục đích tuyển chọn của Cục Điện ảnh. Những chi tiết hài quen thuộc vốn là món ăn tinh thần hằng ngày người Việt thì sắp tới chuẩn bị được “xuất khẩu” sang Mỹ thông qua một cái tên xa lạ, chưa từng tạo dấu ấn với cộng đồng quốc tế. 

Những ứng cử viên mạnh nhất

Gần 100% giới phê bình ở Cannes đồng thuận Son of Saul là tác phẩm xuất sắc.
Gần 100% giới phê bình ở Cannes đồng thuận Son of Saul là tác phẩm xuất sắc.

Năm nay có tới 81 ứng cử viên chen chúc vào hạng mục Phim nói tiếng nước ngoài, giả dụ Trúng số đã có thương hiệu từ trước thì con đường đến với Oscar của nó còn khá gian truân. Hiện Son of Saul của điện ảnh Hungary đang dẫn đầu. Bộ phim được ra mắt lần đầu tiên tại LHP Cannes vừa qua, là sản phẩm từ đạo diễn người Laszlo Nemes, diễn tả sự tuyệt vọng tột cùng về một tù nhân lâu năm tên Auschwitz bị ép buộc phải thiêu những thi hài.

Khi Auschwitz tìm thấy một cái xác được cho là của con trai của mình, anh đã cố gắng trong cùng cực để gìn giữ nó đến cùng. Son of Saul được đạo diễn Nemes và đồng biên kịch lấy cảm hứng từ lời kể và văn bản để lại của những tù nhân trại tập trung ở Đức trong Thế chiến II, một đề tài vốn có truyền thống chiến thắng Oscar nhiều năm liền. Theo sau đại diện của Hungary là The Second Mother (Brazil), Mustang (Pháp), Labyrinth of Lies (Đức), The Wave (Na Uy)…cũng đang quyết liệt bám sát.

pigeon-sat-branch-poster

Trải dài đến top 25 còn có hàng loạt chiến binh mạnh mẽ đang chờ sẵn như The Assassin - Nhiếp Ẩn Nương (Đài Loan), Rams (Iceland), Embrace of the Serpant (Colombia),  A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence (Thụy Điển) cùng 15 tên tuổi nặng ký khác. Vậy là trong số vị trí 9 phim sơ loại cho đến danh sách cuối cùng đều gần như đã có chủ. Tất nhiên, đại diện điện ảnh Việt Nam hoàn toàn không có “cửa” để leo lên được top này huống hồ là cạnh tranh trực tiếp, cơ hội tỏa sáng của Trúng số hiện khá mong manh và chẳng khác nào đang chờ… trúng số thật sự.